Truyền thống hiếu học của những người con Thanh Hóa

“Thanh Hoá là đất hiếu học” – nhà sử học Lê Văn Lan đúc kết. Nói đến xứ Thanh là nói đến vùng đất địa linh nhân kiệt, tự hào là vùng đất sinh ra những vị trạng nguyên đầu tiên và trạng nguyên cuối cùng của đất nước.  Tự hào hơn, hiện nay, con người nơi đây nói chung và các học sinh, sinh viên nói riêng đã kế tục và ngày càng phát huy truyền thống hiếu học đó với bảng vàng thành tích ngày càng dày hơn.

Từ truyền thống cha ông…

Sinh ra trên một mảnh đất được ví như là cái nôi sản sinh vua chúa của nước Việt ta từ xưa, vượng khí nơi đây bao trùm khắp cả bờ cõi.

Người Thanh Hoá có quyền tự hào vì là nơi đã sinh ra nhiều vị đại khoa, nhân tài cho đất nước. Năm 784, khi nhà nước chưa có độc lập, hai anh em Khương Công Phụ và Khương Công Phục quê ở thôn Cẩm Cầu, xã Sơn Ôi, nay là thôn Tường Vân, xã Định Thành, huyện Yên Định, Thanh Hoá đã sang tận kinh đô nhà Đường để ứng thí. Và rất tự hào, người em là Khương Công Phục đỗ Tiến sĩ, anh là Khương Công Phụ đỗ Đệ nhất giáp Đệ nhất danh (Trạng nguyên). Đây là vị Trạng nguyên đầu tiên của nước ta.

Năm Bính Thìn (1736) đời Lê Ý Tông, nho sinh Trịnh Tuệ, người làng Sóc Sơn, huyện Vĩnh Phúc (nay là Vĩnh Lộc) trú quán xã Bất Quần, huyện Quảng Xương, (nay là Quảng Thịnh, TP. Thanh Hoá) đỗ Trạng nguyên. Đây là vị Trạng nguyên cuối cùng của khoa cử phong kiến Việt Nam vì các khoa sau (đến năm 1919) không ai đỗ Trạng nguyên, Triều Nguyễn không lấy học vị Trạng nguyên.

Khi Lý Công Uẩn dời đô về Thăng Long (1010), với ý thức xây dựng nhà nước tự chủ giàu mạnh đã tổ chức khoa thi chọn nhân tài với quan điểm “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”. Từ khoa thi đầu tiên (tháng 2.1075) thời Vua Lý Nhân Tông đến khoa thi cuối cùng (1919) thời Vua Khải Định, trải qua 845 năm, Thanh Hoá góp cho đất nước 204 vị Tiến sĩ, trong đó có 6 Trạng nguyên, 8 Bảng nhãn, 6 Thám hoa.

Riêng thời Lê Trung Hưng có 114 Tiến sĩ. Từ Triều Lê Trung Hưng, Triêu Mạc, Triều Nguyễn, Thanh Hoá có 1.690 Cử nhân. Chưa kể có 4 vị đỗ đầu các kỳ thi Đình Triều Nguyễn (vì Triều Nguyễn bỏ học vị Trạng nguyên, Bảng nhãn) là: Nguyễn Cửu Trường (có sách ghi là Nguyễn Trường Cửu) người ở Gia Miêu ngoại trang, tổng Thượng Bạn, huyện Tống Sơn (nay là huyện Hà Trung, Thanh Hoá) đỗ đầu thi hội và thi đình thời Vua Minh Mệnh; Mai Anh Tuấn quê ở Thạch Giản, xã Nga Thạch, huyện Nga Sơn đỗ đầu thi đình thời Vua Thiệu Trị; Phạm Thanh người thôn Nội, xã Trương Xá, tổng Đăng Trường, huyện Hậu Lộc, phủ Hà Trung (nay là xã Hoà Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa) đỗ đầu thi đình thời Vua Tự Đức; Nguyễn Phong Di người làng Nguyệt Viên, xã Hoằng Quang, huyện Hoằng Hoá, phủ Hà Trung, (nay là làng Nguyệt Viên, xã Hoằng Quang, TP. Thanh Hoá) đỗ đầu kỳ thi cuối cùng – năm 1919.

Trong lịch sử các triều đại phong kiến Việt Nam, Thanh Hoá có 10 vị làm quan Tham tụng, Tể tướng; 32 vị được phong Thượng thư (tương đương bộ trưởng).

Thanh Hoá cũng là nơi sinh ra rất nhiều những bậc thầy nổi tiếng như Hoàng giáp Nguyễn Văn Nghi dạy Vua Lê Anh Tông, Đốc học Nhữ Bá Sĩ, Tiến sĩ Trần Ân Chiêm, Thám hoa Đỗ Huy Kỳ, Bảng nhãn Lương Đắc Bằng…

Truyền thống hiếu học của người xứ Thanh thời nào cũng rất mãnh liệt. Sau hàng trăm năm dưới ách đô hộ của thực dân Pháp, cách mạng Tháng Tám 1945 đã đem lại cơm no áo ấm và độc lập cho đất nước, nhân dân. Một trong 3 việc đầu tiên của Chính phủ mới là diệt giặc dốt (giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm). Đất Thanh Hoá với truyền thống hiếu học từ ngàn xưa lại là vùng căn cứ địa tự do nên phong trào bình dân học vụ, xoá giặc dốt sôi nổi khắp chợ cùng quê. Thanh Hoá cũng là nơi có trường dự bị đại học tiền thân của Trường đại học Nhân Dân – ngôi trường đại học đầu tiên thời hiện đại.

Trong kháng chiến chống Mỹ, Thanh Hoá cũng là vùng đất đi đầu, vừa dựng chiến luỹ vừa mở trường học. Xứ Thanh đã đón hàng nghìn học sinh các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị ra học tập sau về xây dựng quê hương.

Trên tinh thần đó, học sinh, sinh viên chúng ta ngày nay cũng phải nâng cao tinh thần hiếu học, tiếp thu và phát triển hơn nữa những thành tựu mà cha ông ta để lại. Một trong những điều cấp thiết hiện nay là chúng ta phải đưa đất đước mau chóng hội nhập với thế giới. Muốn vậy ta cần đầu tư hơn nữa vào việc học tiếng Anh, biến mình trở thành một công dân toàn cầu thì mới có thể xây dựng một quê hương giàu mạnh, đưa đất nước sánh vai cùng với các cường quốc năm châu. Tôi tin tưởng ở các bạn, ở những người con Thanh Hóa nói riêng và những người con của đất Việt nói chung. Chỉ cần quyết tâm, không gì là không thể.

edit by Đình Tú.

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

.
.
.
.
Gọi điện
Zalo
Bản đồ